Met de stroom mee: Familie van Alpen-Hems kiest zelf koers voor de toekomst

Boeren naast Natura 2000-gebied De Kampina en midden in het beekdal van de Essche Stroom. Het brengt onzekerheid met zich mee, maar biedt óók kansen. Willem-Jan en Heike van Alphen-Hems wachtten daarom niet af wat er op hun melkveebedrijf af zou komen. Samen met EVO Kompas kozen ze zelf een nieuwe koers: extensiever, natuurinclusiever en met meer verbinding tussen landbouw, natuur, water en maatschappij. Aan Luissel in Boxtel bouwen Willem-Jan en Heike verder aan een familiebedrijf dat hier al sinds 1934 is gevestigd. Inmiddels bestaat het uit twee nauw verweven takken: de melkveehouderij en zorgboerderij Het Kleine Bos. Door de zorgtak komen iedere week veel mensen op het erf. Dat maakt hen extra bewust van de manier waarop zij willen ondernemen en wat ze daarvan aan anderen willen laten zien. Willem-Jan: “We vinden dat we ook iets moeten kunnen uitstralen van: kijk, dit kan ook in de sector.”

familie van Alphen-Hems met de stroom mee

Niet afwachten, maar zelf koers kiezen

De ligging van het bedrijf maakt ondernemen niet altijd eenvoudig. De Kampina ligt dichtbij en direct achter het bedrijf wordt gewerkt aan het beekherstel en de meandering van de Essche Stroom. Maar verplaatsen was voor Willem-Jan en Heike niet de route die zij voor ogen hadden. Dus kwam een andere vraag centraal te staan: hoe kunnen we juist híér toekomstbestendig blijven ondernemen? Waar vroeger de nadruk vooral lag op efficiënt produceren en veel liters melk per koe, verschoof die blik. Meer grond onder het bedrijf, meer eigen voer, extensiever werken en een betere verbinding met natuur en water: zó zien de ondernemers hun toekomst. “Wij willen zelf de handschoen oppakken voordat we gedwongen worden,” vertelt Willem-Jan. En over alle onzekerheid rondom regelgeving zegt hij: “Dan heb ik liever dat ik zelf mijn eigen plan trek.” Door zelf richting te kiezen, kregen Willem-Jan en Heike grip op dat deel van de toekomst dat ze zelf kunnen beïnvloeden.

Iemand die ziet wat er wél kan

Via hun contactpersoon bij Rabobank kwamen Willem-Jan en Heike in contact met Erik van den Oord van EVO Kompas. Met hun gezamenlijke positieve blik keken ze naar wat er wél mogelijk was. Ze bleken bovendien al veel meer met natuurinclusieve landbouw bezig te zijn dan ze zelf dachten. Heike: “Toen we samen keken naar wat bij natuurinclusief ondernemen hoort, hadden we eigenlijk al heel veel vinkjes groen. Dat verbaasde mij zelf ook.” Ze beheerden botanisch hooiland, werkten samen met Brabants Landschap, deden aan agrarisch natuurbeheer en waren al langer met Waterschap De Dommel in gesprek over het beekdal. EVO Kompas hielp vervolgens om verder te kijken. Welke mogelijkheden zijn er? Welke partijen heb je nodig? Welke regelingen en vormen van financiering passen daarbij? En vooral: hoe breng je alles samen tot één haalbaar toekomstplan? Dat is volgens Heike precies waarom externe begeleiding waardevol is. “Je hebt mensen om je heen nodig die daar hun kennis en vaardigheden hebben. Soms heb je iemand nodig die je een zetje geeft en je daarbij ondersteunt.”

Willem-Jan en Heike van Alphen-Hems met de stroom mee

Natuur, water én landbouw verbinden

Een belangrijk deel van het plan speelt zich letterlijk achter de boerderij af. Waterschap De Dommel werkt daar aan herstel van het beeklandschap. Tegelijkertijd heeft Van Alphen-Hems meer grond nodig om extensiever en meer grondgebonden te kunnen boeren. In het plan kwam een oplossing waarin beide belangen elkaar versterken. Willem-Jan: “Het Waterschap wil iets, iedereen wil iets van je, maar zelf wil je natuurlijk ook iets. Dat hebben we uiteindelijk bij elkaar kunnen brengen. Zo ontstaat er overal een plus.” Door kavelruil en grondaankopen krijgt het bedrijf de beschikking over ruim twintig hectare extra grond. Een deel van het beekdal kan extensiever worden beheerd en er ontstaan mogelijkheden voor natuurontwikkeling en plasdras voor weidevogels. Tegelijkertijd krijgt het bedrijf meer ruimte voor beweiding, voer van eigen grond en verdere extensivering. Ook op andere plekken proberen Willem-Jan en Heike de kringloop steeds verder te sluiten. Ze willen meer eiwit van eigen land halen en minder afhankelijk worden van aangekocht voer. Hemelwater wordt zoveel mogelijk opgevangen en vastgehouden. Er wordt gewerkt aan een nieuwe strostal waarin kalveren in groepen op stro komen staan en zelfs de restwarmte van de melkkoeling wordt gebruikt om de woning te verwarmen. Willem-Jan: “Ik vind het jammer om warmte weg te gooien en ondertussen gas te verbranden als dat niet hoeft.”

Bel ons Contact

Van onzekerheid naar perspectief

Al die plannen vragen niet alleen om goede ideeën, maar ook om een financieel haalbare route. EVO Kompas hielp daarom bij het verbinden van het bedrijfsplan, de grondpositie, financiering en verschillende regelingen. Voor Willem-Jan en Heike heeft dat meer opgeleverd dan alleen financiële mogelijkheden. Ook het gesprek met partijen om hen heen veranderde. “Je creëert je eigen toekomst,” zeggen ze daarover. “We merkten dat door ons plan, mensen anders naar ons keken en daarom ook graag met je meewerken.” Ondernemen blijft onzeker en niemand weet precies hoe de agrarische sector er over tien jaar uitziet. Maar Van Alphen-Hems heeft inmiddels wel een duidelijke koers: een bedrijf dat economisch gezond blijft, meer verbonden is met natuur en water én met de mensen die dagelijks over het erf komen. En misschien is dat wel de belangrijkste stap die ze hebben gezet: niet wachten tot anderen bepalen welke kant je op moet, maar zelf ontdekken welke toekomst bij jouw bedrijf past.

melkveebedrijf kiest voor toekomstbestedig ondernemen

Van Alphen-Hems kiest voor toekomstbestendig ondernemen

Ook zelf koers kiezen voor de toekomst van je bedrijf?

Sta je voor belangrijke keuzes en wil je weten welke mogelijkheden er voor jouw agrarische bedrijf zijn? EVO Kompas helpt je overzicht te creëren, kansen te zien en verschillende belangen en mogelijkheden te verbinden tot een haalbare koers.

Bel ons Contact

Op de hoogte blijven?

Benieuwd naar meer klantverhalen, artikelen of nieuws over duurzaamheid en regelgeving vanuit EVO Kompas?

Volg ons dan op Social Media of meld je aan voor de nieuwsbrief